ಭಾರತ-ರಷ್ಯಾ: ಸಹಕಾರದ ಹೊಸ ಮಜಲಿನತ್ತ ಸಂಬಂಧ

ಪ್ರಧಾನಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿಯವರ ಎರಡನೇ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಮತ್ತು ರಷ್ಯಾ ತಮ್ಮ ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಸ ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯಲು ಸಜ್ಜಾಗಿದೆ. ಅವರು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 5-6 ರಿಂದ ವ್ಲಾಡಿವೋಸ್ಟಾಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಉಭಯ ದೇಶಗಳ ನಡುವಿನ 5 ನೇ ವಾರ್ಷಿಕ ಪೂರ್ವ ಆರ್ಥಿಕ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು 20 ನೇ ವಾರ್ಷಿಕ ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ಶೃಂಗಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲಿದ್ದಾರೆ. ಸಹಕಾರದ ಹೊಸ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲು ಮತ್ತು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಪುನಶ್ಚೇತನಕ್ಕೆ ಹೊಸ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಅನ್ವೇಷಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಭಾರತ ಮತ್ತು ರಷ್ಯಾ ನಡುವಿನ ವಿಶೇಷ ಮತ್ತು ಸವಲತ್ತು ಪಡೆದ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಸಹಭಾಗಿತ್ವವಾಗಿದೆ.

ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನದ 370 ನೇ ವಿಧಿಯನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸಿದ ಮೊದಲ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ರಷ್ಯಾವೂ ಒಂದು. ಮಾಸ್ಕೋ ಇದನ್ನು ಭಾರತದ ಆಂತರಿಕ ವಿಷಯವೆಂದು ಕರೆದಿದೆ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವೇದಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ನಿಲುವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದೆ. 

ಈ ತಿಂಗಳ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಭಾರತೀಯ ವಾಣಿಜ್ಯ ಸಚಿವ ಪಿಯೂಷ್ ಗೋಯಲ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ನಾಲ್ಕು ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳು ವ್ಲಾಡಿವೋಸ್ಟಾಕ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ, ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ರಷ್ಯಾದ ದೂರದ ಪೂರ್ವ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳ ನಡುವಿನ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಯ ಪ್ರಸ್ತಾಪವನ್ನು ಚರ್ಚಿಸಲು ರಷ್ಯಾದ ಉಪ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಮತ್ತು ದೂರದ ಪೂರ್ವ ಫೆಡರಲ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರ ರಾಯಭಾರಿ ಯೂರಿ ತುಟ್ನೆವ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಚರ್ಚಿಸಿದರು. ಆರ್ಥಿಕ ಸಹಕಾರ ಮತ್ತು ಹೂಡಿಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ರಷ್ಯಾದ ದೂರದ ಪೂರ್ವವನ್ನು ಭಾರತವು ಆದ್ಯತೆಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತದೆ. ರಷ್ಯಾದ ದೂರದ ಪೂರ್ವವನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುವ ಮೂಲಕ ನವದೆಹಲಿ ತನ್ನ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯನ್ನು ನೋಡುತ್ತಿದೆ. ಭಾರತ ಮತ್ತು ರಷ್ಯಾ ರಕ್ಷಣಾ, ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ, ಇಂಧನ ಮತ್ತು ಪರಮಾಣು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಹಕಾರವನ್ನು ಮೀರಿ ನೋಡುತ್ತಿವೆ, ಇದು ಅಂತರ-ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಹಕಾರದ ಹೊಸ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲು ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ಸಹಕಾರದ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ತಂಭಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ. ರಷ್ಯಾದ ದೂರದ ಪೂರ್ವವು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬಹಳ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ. ರಷ್ಯಾದೊಂದಿಗಿನ ಭಾರತದ ಒಟ್ಟು ವ್ಯಾಪಾರವು 10 ಶತಕೋಟಿ ಅಮೆರಿಕನ್ ಡಾಲರ್ ಯನ್ನು ದಾಟಿದ್ದರೂ ಸಹ, ನವದೆಹಲಿಯ ಈ ಪ್ರದೇಶದೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ವ್ಯಾಪಾರದ ಪ್ರಮಾಣವು 2018 ರಲ್ಲಿ 3 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು 790 ದಶಲಕ್ಷ ಅಮೆರಿಕನ್ ಡಾಲರ್ ಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ. ಉಭಯ ದೇಶಗಳು 2025 ರ ವೇಳೆಗೆ 30 ಶತಕೋಟಿ ಅಮೆರಿಕನ್ ಡಾಲರ್ ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ವ್ಯಾಪಾರ ಗುರಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಬಯಸುತ್ತವೆ.

ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತಾ ಸಲಹೆಗಾರ, ಅಜಿತ್ ದೋವಲ್ ಅವರು ಮಾಸ್ಕೋಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು ಮತ್ತು ಭಯೋತ್ಪಾದನೆ ವಿರುದ್ಧದ ಸಹಕಾರವನ್ನು ಪುನಃ ದೃಢೀಕರಿಸಲು ಮತ್ತು ತೀವ್ರಗೊಳಿಸಲು ರಷ್ಯಾದ ಭದ್ರತಾ ಸಲಹೆಗಾರ ನಿಕೋಲಾಯ್ ಪಟ್ರುಶೆವ್ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವ, ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಮಗ್ರತೆ ಮತ್ತು ಮೂರನೇ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ಮಾಡದಿರುವ ತತ್ವಗಳಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಒತ್ತಿಹೇಳಿದರು. ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಸಹಕಾರ ಮತ್ತು ‘ಗಗನ ಯಾನ’ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಲು ಎನ್‌ಎಸ್‌ಎ ರೋಸ್ಕೋಸ್ಮೋಸ್‌ನ ನಿರ್ದೇಶಕ ಡಿಮಿಟ್ರಿ ರೊಗೊಜಿನ್ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಿತು. ರಷ್ಯಾವು 12 ಭಾರತೀಯ ಗಗನಯಾತ್ರಿಗಳಲ್ಲಿ 4 ಮಂದಿಗೆ ಮಾಸ್ಕೋದ ಯೂರಿ ಗಗಾರಿನ್ ಗಗನಯಾತ್ರಿ ತರಬೇತಿ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ 15 ತಿಂಗಳ ಅವಧಿಗೆ ತರಬೇತಿ ನೀಡಲಿದ್ದು, 2022 ರ ವೇಳೆಗೆ ಉಡಾವಣೆಯಾಗಲಿರುವ ಭಾರತದ 'ಗಗನ ಯಾನ' ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗೆ ಸಿದ್ಧವಾಗಲಿದೆ.

ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಚಿವ ಎಸ್.ಜೈಶಂಕರ್ ಅವರ ಭೇಟಿ ಈ ವಾರ ನಡೆಯಿತು. ಅಧಿಕಾರ ವಹಿಸಿಕೊಂಡ ನಂತರ ಇದು ಮಾಸ್ಕೋಗೆ ಅವರ ಮೊದಲ ಭೇಟಿ. ವ್ಲಾಡಿವೋಸ್ಟಾಕ್‌ಗೆ ಮುಂಬರುವ ಭಾರತೀಯ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯ ಭೇಟಿಗೆ ಸಿದ್ಧತೆಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಅವರು ಅಲ್ಲಿನ ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಚಿವ ಸೆರ್ಗೆ ಲಾವ್ರೊವ್ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. ಅವರು ರಷ್ಯಾದ ಉಪ ಪ್ರಧಾನಿ ಯೂರಿ ಬೊರಿಸೊವ್ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. ಇವರಿಬ್ಬರೂ ಭಾರತ-ರಷ್ಯಾ ಅಂತರ ಸರ್ಕಾರಿ ಆಯೋಗ - ತಾಂತ್ರಿಕ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಸಹಕಾರಕ್ಕೆ ಸಹ-ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದರು. ಮೋದಿ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಪುಟಿನ್ ಭೇಟಿಯಾದಾಗ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ಕ್ರಮಗಳ ಉತ್ತಮ ಸಂಬಂಧದ ಜೊತೆಗೆ, ಭಾರತೀಯ ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಚಿವರು ಸಹ ಇಂಡೋ-ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಬಗ್ಗೆ ಭಾರತದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ ವಿಷಯದ ಕುರಿತು ವಾಲ್ಡೈ ಚರ್ಚಾ ಕ್ಲಬ್ ಸಂವಾದದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು

ಭಾರತದಿಂದ ರಷ್ಯಾಕ್ಕೆ ಈ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಭೇಟಿಗಳನ್ನು ಈ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಅದರಾಚೆ ಹೊಸ ಭೌಗೋಳಿಕ-ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಭೌಗೋಳಿಕ-ಆರ್ಥಿಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ನೋಡಬೇಕಾಗಿದೆ; ಮತ್ತು ಭಾರತವು ತನ್ನ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಪಾಲುದಾರ ರಷ್ಯಾದೊಂದಿಗೆ ಸಹಕಾರದ ಹೊಸ ಸಿನರ್ಜಿ ನಿರ್ಮಿಸುವತ್ತ ಗಮನ ಹರಿಸುತ್ತಿದೆ. ವರ್ಧಿತ ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ಈ ಹೊಸ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಕೃಷಿ, ವಜ್ರ ಕತ್ತರಿಸುವುದು, ಹೊಳಪು ನೀಡುವ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದು, ಮರ ಮತ್ತು ತಿರುಳನ್ನು ಸೋರ್ಸಿಂಗ್ ಮಾಡುವುದು, ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುವುದು ಮತ್ತು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅಂತರ-ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಹಕಾರದ ಹೊಸ ಹಾದಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸುವತ್ತ ಗಮನ ಹರಿಸಲಾಗುವುದು ಎಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿಯೂ ಪರಸ್ಪರ ಸಹಕರಿಸುವು ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚೆ ನಡೆದಿದೆ. ಹಿಂದೆ, ಭಾರತ ಮತ್ತು ರಷ್ಯಾ ಜಂಟಿಯಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿದ ಸಹಕಾರದ ನಾಲ್ಕು ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಶಕ್ತಿ, ಡಿಜಿಟಲ್ ಆರ್ಥಿಕತೆ, ಸ್ಟಾರ್ಟ್ ಅಪ್ ಮತ್ತು ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಸೇರಿವೆ. ಪ್ರಧಾನಿ ಮೋದಿಯವರ ರಷ್ಯಾ ಭೇಟಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ದೇಶಗಳು ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಸ ಮಟ್ಟದ ಸಹಕಾರಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯಲು ತಯಾರಿ ನಡೆಸುತ್ತಿರುವಾಗ, ಡಾ. ಎಸ್. ಜೈಶಂಕರ್ ಮತ್ತು ಶ್ರೀ ಸೆರ್ಗೆ ಲಾವ್ರೊವ್ ನಡುವಿನ ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ಸಂವಹನಗಳು ಸಹಕಾರ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಹೊಸ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿವೆ. ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಪುಟಿನ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಧಾನಿ ಮೋದಿ ಈ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ಅರ್ಥಪೂರ್ಣವಾಗಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.

ಬರಹ: ಡಾ. ಮೀನಾ ಸಿಂಗ್ ರಾಯ್, ರಷ್ಯಾದ ಬಗ್ಗೆಗಿನ ವ್ಯೂಹಾತ್ಮಕ ವಿಶ್ಲೇಷಕರು & ಸಿಐಎಸ್