ಬರಹ: ಡಾ. ಲಕ್ಮ್ಷಿ ಪ್ರಿಯ, ಸಂಶೋಧನಾ ವಿಶ್ಲೇಷಕರು, ಐಡಿಎಸ್ಎ

ಆಸಕ್ತಿದಾಯಕ ಘಟನೆಗಳೊಂದರಲ್ಲಿ, ಯೆಮೆನ್‌ನ ಪ್ರತ್ಯೇಕತಾವಾದಿ ಚಳವಳಿಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನಾಗಿ ಯೆಮೆನ್ ಈ ವಾರ ಭರವಸೆಯ ಮಿಂಚನ್ನು ಕಂಡಿದೆ. ಅಡೆನ್ ದಂಗೆಯ ನಂತರ ಸೌದಿಯ ಮಧ್ಯಸ್ತಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿ ಮಾತುಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಇಚ್ಚೆಯನ್ನು ಅದು ಘೋಷಿಸಿದೆ. ಯುಎಇ ಬೆಂಬಲಿತ ದಕ್ಷಿಣ ಯೆಮನ್‌ನ ಪ್ರತ್ಯೇಕತಾವಾದಿ ಪಡೆಗಳು ತೀವ್ರ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಅಡೆನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಅರಮನೆಯನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡವು, ಇದರಿಂದಾಗಿ 40 ಸಾವುನೋವು ಸಂಭವಿಸಿದ್ದು 260 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರು ಗಾಯಗೊಂಡರು. ಪ್ರತ್ಯೇಕತಾವಾದಿ ನಾಯಕ ಐದಾರಸ್ ಅಲ್ ಜುಬೈದಿ, ಅಬ್ದುರಾಬು ಮನ್ಸೂರ್ ಹಾದಿಯ ಪಡೆಗಳು ಹೌತಿ ಚಳವಳಿಯ ನಾಯಕರನ್ನು ಹತ್ಯೆ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ದಿವಾಳಿಯಾಗಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಹಿಂಸಾಚಾರವನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸಲಾಯಿತು ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಅಡೆನ್ ನಗರದ ಸದರ್ನ್ ಟ್ರಾನ್ಸಿಷನಲ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ (ಎಸ್ಟಿಸಿ) ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸೌದಿ ವಾಯುದಾಳಿ ನಡೆಸಿದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಕಟಣೆ ಹೊರಬಿದ್ದಿದೆ. ಅಡೆನ್ನಲ್ಲಿ ಇತ್ತೀಚಿನ ಉದ್ವಿಗ್ನತೆಯನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು ಮುಂದಿನ ವಾರ ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಸುವಂತೆ ಯುಎಇ ಮತ್ತು ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ ಸರ್ಕಾರದ ಪರ ಯೆಮೆನ್ ಪಕ್ಷಗಳಿಗೆ ಕರೆ ನೀಡಿವೆ. ಅರಬ್ ವಸಂತ ದಂಗೆಯ ನಂತರ ಸಂಘರ್ಷದ ಬೇರುಗಳು ವಿಫಲವಾದ ರಾಜಕೀಯ ಪರಿವರ್ತನೆಯತ್ತ ಸಾಗುತ್ತವೆ, ಇದು ಅಲಿ ಅಬ್ದುಲ್ಲಾ ಸಲೇಹ್ ಅವರನ್ನು 2011 ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಉಪನಾಯಕ ಹಾಡಿಗೆ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹಸ್ತಾಂತರಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. ತನ್ನ ಆಡಳಿತದುದ್ದಕ್ಕೂ, ಜಿಹಾದಿ ದಾಳಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಆಂತರಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುವಲ್ಲಿ ಹಾಡಿ ಸರ್ಕಾರ ಸಿಲುಕಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ದಕ್ಷಿಣದ ಪ್ರತ್ಯೇಕತಾವಾದಿ ಚಳುವಳಿ ಮತ್ತು ಸಲೇಹ್‌ಗೆ ಭದ್ರತಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯ ನಿಷ್ಠೆ, ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ, ನಿರುದ್ಯೋಗ ಮತ್ತು ಆಹಾರ ಅಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು. ಇದು ಹೌತಿ (ಶಿಯಾ) ದಂಗೆಕೋರರಿಗೆ ಅನುಕೂಲಕರವೆಂದು ಸಾಬೀತಾಯಿತು. ಪರಿವರ್ತನೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಭ್ರಮನಿರಸನಗೊಂಡ ಸುನ್ನಿಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಯೆಮೆನ್ ನಾಗರಿಕರ ಸಹಾಯದಿಂದ, ಹೌತಿಗಳು ಸಾದಾ, ಸನಾ ಮೇಲೆ ಹಿಡಿತ ಸಾಧಿಸುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾದರು ಮತ್ತು ಇಡೀ ದೇಶವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಬೆದರಿಕೆ ಹಾಕಿದರು.

ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿ ಇರಾನ್ ಬೆಂಬಲವಿದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾದ ಗುಂಪಿನ ಉದಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ 2015 ರಲ್ಲಿ ಹಾಡಿ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ಬಂಡುಕೋರರ ವಿರುದ್ಧ ಒಕ್ಕೂಟವನ್ನು ರಚಿಸಿತು. ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ, ಯುಎಇ, ಕುವೈತ್, ಬಹ್ರೇನ್, ಕತಾರ್, ಸುಡಾನ್, ಈಜಿಪ್ಟ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಸುನ್ನಿ ಅರಬ್ ರಾಜ್ಯಗಳು , ಜೋರ್ಡಾನ್, ಮೊರಾಕೊ ಒಕ್ಕೂಟದ ಭಾಗವಾದರೆ ಯುಎಸ್ ಮತ್ತು ಯುಕೆ ಬಾಹ್ಯ ನಟರಾಗಿ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ನೀಡಿತು. ಸೌದಿ ನೇತೃತ್ವದ ಒಕ್ಕೂಟವು ದಕ್ಷಿಣ ಯೆಮನ್‌ನಿಂದ ಹೌತಿಗಳನ್ನು ಹೊರಹಾಕಿತು; ಆದಾಗ್ಯೂ ಅವರು ಸನಾ ಮೇಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. 2017 ರಲ್ಲಿ ರಿಯಾದ್ ಕಡೆಗೆ ಬ್ಯಾಲಿಸ್ಟಿಕ್ ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳನ್ನು ಉಡಾಯಿಸುವುದರಿಂದ ಯೆಮೆನ್ ದಿಗ್ಬಂಧನಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ ಬಂಡಾಯ ಹಿಡಿತದಲ್ಲಿರುವ ಬಂದರು ನಗರವಾದ ಹೊಡೈಡಾ ಮೇಲೆ ಆಕ್ರಮಣವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು.

ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಯೆಮೆನ್ ಜೀವನದ ಮೇಲೆ ಭಾರಿ ನಷ್ಟವನ್ನುಂಟು ಮಾಡಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಯೆಮೆನ್ ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಮಾನವ ನಿರ್ಮಿತ ಮಾನವೀಯ ವಿಪತ್ತು ಎಂದು ಹೇಳುವ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವರದಿಗಳಿಂದ ಇದು ಪ್ರತಿಫಲಿಸುತ್ತದೆ. ಆಫೀಸ್ ಫಾರ್ ದಿ ಕೋಆರ್ಡಿನೇಷನ್ ಆಫ್ ಹ್ಯುಮಾನಿಟೇರಿಯನ್ ಅಫೇರ್ಸ್ (ಒಸಿಎಎ) ಯ ವರದಿಯಲ್ಲಿ, “ಯೆಮನ್‌ಗಾಗಿ 2019 ಮಾನವೀಯ ಅಗತ್ಯಗಳ ಅವಲೋಕನ”ವು, 14.3 ಮಿಲಿಯನ್ ಜನರನ್ನು ಐದು ವರ್ಷದೊಳಗಿನ ಎರಡು ಮಿಲಿಯನ್ ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ಒಂದು ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಗರ್ಭಿಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಹಾಲುಣಿಸುವ ಮಹಿಳೆಯರು ಆಹಾರದ ತುರ್ತು ಅಗತ್ಯವಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ. ಯುಎನ್ ಡಿಸೆಂಬರ್ 2018 ರಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು. ಹೌತಿಸ್ ನಗರದಿಂದ ಎರಡು ಹಂತದ ಮರುಹಂಚಿಕೆಗೆ ಭರವಸೆ ನೀಡಿದರು; ಆದಾಗ್ಯೂ, ಮರುಹಂಚಿಕೆ ಕುರಿತು ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಗತಿ ಸಾಧಿಸಿಲ್ಲ.

ಕೆಂಪು ಸಮುದ್ರ ಮತ್ತು ಅಡೆನ್ ಕೊಲ್ಲಿಯನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಜಲಸಂಧಿಯಲ್ಲಿರುವ ಯೆಮೆನ್ ಈ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಜಗತ್ತಿಗೆ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ಅಲ್ ಖೈದಾ ಮತ್ತು ಐಸಿಸ್ ಅನ್ನು ಪ್ರದೇಶದ ಇತರಭಾಗಗಳಿಂದ ದೂರವಿಟ್ಟಾಗ ಸುರಕ್ಷಿತ ತಾಣವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಸುನ್ನಿ ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ ಮತ್ತು ಶಿಯಾ ಇರಾನ್ ನಡುವಿನ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಶಕ್ತಿ ಹೋರಾಟವನ್ನು ಉಂಟು ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಸೌದಿಬೆಂಬಲಿತ ಸರ್ಕಾರಿ ಪಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಯುಎಇ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದ ಸೆಕ್ಯುರಿಟಿ ಬೆಲ್ಟ್ ಫೋರ್ಸ್ ಆಫ್ ಎಸ್‌ಟಿಸಿ ಶಿಯಾ ಹೌತಿ ಬಂಡುಕೋರರ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಿದ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಸಂಕೀರ್ಣ ಸ್ವರೂಪದಿಂದಾಗಿ ಇದುಸಂಘರ್ಷದೊಳಗಿನ ಸಂಘರ್ಷವಾಗಿ ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ. ವಿಶ್ವದ ತೈಲ ಸಾಗಣೆಯ ಇಪ್ಪತ್ತು ಪ್ರತಿಶತವು ಬಾಬ್ ಅಲ್ ಮಂಡೇಬ್ ಜಲಸಂಧಿಗಳ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಯೆಮೆನ್ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನಿಂದಾಗಿ ಅಪಾಯದಲ್ಲಿದೆ.

ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಭಾರತ-ಯೆಮೆನ್ ಸಂಬಂಧಗಳ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿರುವುದರಿಂದ ಯೆಮನ್‌ನಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ. ಭಾರತವು ತನ್ನ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು 2015 ರಲ್ಲಿ ಸನಾದಿಂದಜಿಬೌಟಿಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿತು. ಭಾರತೀಯ ಸರ್ಕಾರವು ಯೆಮನ್‌ಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವುದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸುವ ಸಲಹೆಯನ್ನು ಹೊರಡಿಸಿತು. 2015 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತವು ರಾಹತ್ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನುಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿತು ಮತ್ತು ಸುಮಾರು 4640 ಭಾರತೀಯರನ್ನು ಮತ್ತು 41 ದೇಶಗಳ 960 ವಿದೇಶಿ ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ವಾಯು ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರದಿಂದ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿತು. ಭಾರತ ನೆರವುಮತ್ತು ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಭಾರತೀಯರು ಯೆಮನ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಾನವೀಯ ಪರಿಹಾರ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಶಾಂತಿಯುತ ಯೆಮೆನ್‌ಗಾಗಿಭಾರತ ಆಶಿಸುತ್ತಿದೆ. ನವದೆಹಲಿ ಯೆಮೆನ್‌ನ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತೀವ್ರ ಆಸಕ್ತಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದೆ.