ಮಂಗೋಲಿಯಾ ಅಧ್ಯಕ್ಷರ ಭಾರತ ಪ್ರವಾಸ

ಮಂಗೋಲಿಯಾದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಖಲ್ಟ್‌ಮಾಗಿನ್ ಬಟುಲ್ಗಾ ಅವರು ಭಾರತ ಪ್ರವಾಸದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ರಾಮ್ ನಾಥ್ ಕೋವಿಂದ್ ಅವರ ಆಹ್ವಾನದ ಮೇರೆಗೆ ಅವರು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಸುಮಾರು ಒಂದು ದಶಕದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಮಂಗೋಲಿಯನ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿಲ್ಲ. ಮಂಗೋಲಿಯಾದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರೊಂದಿಗೆ ಸರ್ಕಾರಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರ ಮುಖಂಡರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ನಿಯೋಗವಿದೆ.

ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಬಟುಲ್ಗಾ ಅವರು ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಕೋವಿಂದ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ವ್ಯಾಪಕ ಚರ್ಚೆ ನಡೆಸಿದರು. ಮಂಗೋಲಿಯಾ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟಪತಿ ಔತಣಕೂಟವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದರು. ಉಪ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಎಂ.ವೆಂಕಯ್ಯ ನಾಯ್ಡು ಅವರು ಮಂಗೋಲಿಯನ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷರನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಿದರು. ಪ್ರಧಾನಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಅವರು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಬಟುಲ್ಗಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ನಿಯೋಗ ಮಟ್ಟದ ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಸಿದರು. ಭಾರತದ ಪ್ರಧಾನಿ ಮತ್ತು ಮಂಗೋಲಿಯನ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷರ ನಡುವಿನ ಚರ್ಚೆಯಲ್ಲಿ ಉಭಯ ದೇಶಗಳು ವ್ಯಾಪಕವಾದ ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ, ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಚರ್ಚೆ ನಡೆಸಿದವು. ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ವೃದ್ಧಿ, ರಕ್ಷಣಾ, ಭದ್ರತೆ, ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ, ಇಂಧನ, ವಿಪತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವಿನಿಮಯಗಳಲ್ಲಿ ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ಸಹಕಾರದ ವಿಷಯವು ಕಾರ್ಯಸೂಚಿಯಲ್ಲಿತ್ತು. ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಧಾನಿ ಮೋದಿಯವರ ನಡುವಿನ ಭೇಟಿಯು ಹದಿನೈದು ದಿನಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಎರಡನೆಯ ಸಭೆಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಗಮನಿಸಬಹುದು. ರಷ್ಯಾದ ದೂರದ ಪೂರ್ವದ ವ್ಲಾಡಿವೋಸ್ಟಾಕ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಪೂರ್ವ ಆರ್ಥಿಕ ವೇದಿಕೆಯ (ಇಇಎಫ್) ಐದನೇ ಸಭೆಯ ಹೊರತಾಗಿ ಪ್ರಧಾನಿ ಮೋದಿ ಅವರು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2019 ರ ಮೊದಲ ವಾರದಲ್ಲಿ ಮಂಗೋಲಿಯನ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷರನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಿದ್ದರು.

ಭಾರತವು ಪೂರ್ವದೊಂದಿಗಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಪುನಃ ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುತ್ತಿದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಧಾನಿ ಮೋದಿ 2015 ರಲ್ಲಿ ಮಂಗೋಲಿಯಾಕ್ಕೆ ಮಹತ್ವದ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದರು. ಕಾರ್ಯತಂತ್ರ ಮತ್ತು ಸಹಭಾಗಿತ್ವವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಉಭಯ ದೇಶಗಳು 2015 ರಲ್ಲಿ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದವು, ಇದು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಆದರ್ಶಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಬಲವಾದ ಅಡಿಪಾಯವನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ. ಮಂಗೋಲಿಯಾ ಅಧ್ಯಕ್ಷರ ಐದು ದಿನಗಳ ಭೇಟಿಯು ಉಭಯ ದೇಶಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಗಟ್ಟಿಗೊಳಿಸುವ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಸಹಭಾಗಿತ್ವವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ.

ಭಾರತ ಮತ್ತು ಮಂಗೋಲಿಯಾ ಡಿಸೆಂಬರ್ 1955 ರಲ್ಲಿ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು. ಮಂಗೋಲಿಯಾ ಭೂಕುಸಿತ ದೇಶವಾಗಿದ್ದು, ರಷ್ಯಾ ಮತ್ತು ಚೀನಾ ಎಂಬ ಎರಡು ನೆರೆಹೊರೆಯವರನ್ನು ಮಾತ್ರ ಹೊಂದಿದೆ. ಮಂಗೋಲಿಯಾ ತನ್ನ ‘ಮೂರನೇ ನೆರೆಯ’ ಕುತೂಹಲಕಾರಿ ನೀತಿಯ ಮೂಲಕ ಇತರ ದೇಶಗಳಿಗೆ ತಲುಪುತ್ತಿದೆ. ಆಳವಾದ ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮದ ಸಂಪರ್ಕಗಳು ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಂಪರ್ಕಗಳ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಮಂಗೋಲಿಯಾದ ಅನೇಕ ಜನರು ಭಾರತವನ್ನು “ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ನೆರೆಯ ದೇಶ” ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮಂಗೋಲಿಯಾದ ಭಾರತದ ಮಾಜಿ ರಾಯಭಾರಿ ಬಕುಲಾ ರಿಂಪೋಚೆ ಅವರನ್ನು ದೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಸ್ಮರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. 1990-2000ರವರೆಗೆ ಉಲಾನ್‌ಬತಾರ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರ 10 ವರ್ಷಗಳ ಅಧಿಕಾರಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಭಾರತದೊಂದಿಗಿನ ಬೌದ್ಧ ಸಂಪರ್ಕಗಳ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದರು. ಅವರು ಅನೇಕ ಬೌದ್ಧ ಮಂದಿರಗಳನ್ನು ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಳಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರು.

ಮಂಗೋಲಿಯಾವು ವಿಶಾಲವಾದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಇದು ದೊಡ್ಡ ದೇಶ ಆದರೆ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಅದರ ‘ರಾಜಧಾನಿ ಉಲಾನ್‌ಬತಾರ್’ನಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿದೆ. ಭಾರತ-ಮಂಗೋಲಿಯ ದೇಶಗಳ ನಡುವಿನ ವ್ಯಾಪಾರವು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ. 2018-19ರಲ್ಲಿ ಉಭಯ ದೇಶಗಳ ನಡುವಿನ ಒಟ್ಟು ವ್ಯಾಪಾರ ಕೇವಲ US $ 23.83 ಮಿಲಿಯನ್ ಆಗಿತ್ತು. ಅದೇನೇ ಇದ್ದರೂ, ಇತ್ತೀಚಿನ ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದೆ. ವ್ಯಾಪಾರದ ಸಮತೋಲನವು ಭಾರತದ ಪರವಾಗಿದೆ. ಪೂರ್ವದೊಂದಿಗೆ ಭಾರತದ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿ ಮಂಗೋಲಿಯಾ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತದೆ.

ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ದೇಶಗಳು ಪೂರ್ವದತ್ತ ಸಾಗುತ್ತಿರುವಾಗ, ಭಾರತವೂ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ತಲುಪಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದೆ. ಭಾರತ ತನ್ನ “ಆಕ್ಟ್ ಈಸ್ಟ್” ಮತ್ತು ಈಗ “ಆಕ್ಟ್ ಫಾರ್ ಈಸ್ಟ್” ನೀತಿಗಳನ್ನು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿದೆ. ಈ ತಿಂಗಳ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ರಷ್ಯಾಕ್ಕೆ ಪ್ರಧಾನಿ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ವಿಶ್ವದ ಪೂರ್ವ ಭಾಗದೊಂದಿಗೆ ಭಾರತದ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ, ಮಂಗೋಲಿಯಾ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಭಾರತವು 2015 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನಿ ಮೋದಿಯವರ ಭೇಟಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಘೋಷಿಸಿದ 1 ಬಿಲಿಯನ್ ಯುಎಸ್ ಡಾಲರ್ ಸಾಲದಡಿಯಲ್ಲಿ ತೈಲ ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸುತ್ತಿದೆ. 

ಪ್ರಮುಖ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಂಗೋಲಿಯಾ ಭಾರತದೊಂದಿಗೆ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದೆ. 2017 ರಿಂದ ಭಾರತ ಪೂರ್ಣ ಸದಸ್ಯರಾಗಿರುವ ಶಾಂಘೈ ಸಹಕಾರ ಸಂಸ್ಥೆ (ಎಸ್‌ಸಿಒ) ಯೊಂದಿಗೆ ದೇಶವು ವೀಕ್ಷಕ ಸ್ಥಾನ ಹೊಂದಿದೆ.

ಭಾರತ ಮತ್ತು ಮಂಗೋಲಿಯಾ ಸಹ ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸಹಕರಿಸುತ್ತವೆ. ಭಾರತ-ಮಂಗೋಲಿಯಾ ಜಂಟಿ ಸಮರಾಭ್ಯಾಸ ‘ನೊಮಾಡಿಕ್‌ ಎಲಿಫೆಂಟ್‌’ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಜನರಿಂದ ಜನರು, ಭಾರತ ಮತ್ತು ಮಂಗೋಲಿಯಾ ನಡುವಿನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಹಕಾರವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದೆ. ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಬಟುಲ್ಗಾ ಅವರ ಭೇಟಿಯ ನಂತರ, ಭಾರತ ಮತ್ತು ಮಂಗೋಲಿಯಾ ನಡುವಿನ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಸಹಭಾಗಿತ್ವವು ಇನ್ನಷ್ಟು ಗಾಢವಾಗುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ.

ಲೇಖನ : ಡಾ. ಅಥರ್‌ ಜಫರ್‌, ಸಿಐಎಸ್‌ ವಿಶ್ಲೇಷಕರು