ಸ್ವಚ್ಛ ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಬದ್ಧವಾಗಿರುವ ಭಾರತ

ಸ್ವಚ್ಚತೆಯನ್ನು ಆಚರಿಸುವ ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿಯವರ ಅಭ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಗೌರವವಾಗಿ, ಭಾರತವು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2 ರಂದು ರಾಷ್ಟ್ರಪಿತರ 150 ನೇ ಜನ್ಮದಿನಾಚರಣೆಯನ್ನು ವಿವಿಧ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಮೂಲಕ ಸಂಭ್ರಮಿಸಿತು‌. ಏಕ ಬಳಕೆಯ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್‌ಗಳನ್ನು (ಎಸ್‌ಯುಪಿ) ತೆಗೆದುಹಾಕುವುದಾಗಿ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡುವಾಗ ಹಲವಾರು ಸ್ವಚ್ಚತಾ ಅಭಿಯಾನಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಬಳಕೆಗೆ ಸರ್ಕಾರವು ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿಷೇಧವನ್ನು ವಿಧಿಸಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಅವರು 2022 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ದೇಶದಿಂದ ಏಕ-ಬಳಕೆಯ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ನಿರ್ಮೂಲನೆಗೆ ತಮ್ಮ ಸರ್ಕಾರದ ಬದ್ಧತೆಯನ್ನು ಪುನರುಚ್ಚರಿಸಲು ಈ ಸಂದರ್ಭವನ್ನು ಬಳಸಿದರು.

ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ, ಭಾರತವು ಪ್ರತಿವರ್ಷ 62 ದಶಲಕ್ಷ ಟನ್ ಕಸವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಶೇಕಡಾವಾರು ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಆಗಿದೆ. ‘ಸ್ವಚ್ಚ ಭಾರತ್ ಮಿಷನ್’ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾದ ಸ್ವಚ್ಛತೆಯ ಚಾಲನೆ ಮತ್ತು ತ್ಯಾಜ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಸಂಘಟಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸಲು ಒತ್ತು ನೀಡಿದ್ದರಿಂದ, ಎಸೆಯುವ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ತ್ಯಾಜ್ಯಗಳ ಕಸವನ್ನು ಇಳಿಸುವಲ್ಲಿ ದೇಶವು ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ. ಇನ್ನೂ, ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಬಳಕೆಯ ವಿರುದ್ಧ ತೀವ್ರವಾದ ಅಭಿಯಾನದ ಅವಶ್ಯಕತೆಯಿದೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಈ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಲ್ಲಿರುವ ಜೀವಾಣುಗಳು, ವಿಷಗಳು ಮತ್ತು ಮಾಲಿನ್ಯಕಾರಕಗಳು ಏಕ-ಬಳಕೆಯ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಚೀಲಗಳು, ಬಾಟಲಿಗಳು ಮತ್ತು ಕಪ್ ಗಳ ಮಾನವ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಹರಿಯುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತವೆ, ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವಾರು ಗಂಭೀರ ಕಾಯಿಲೆಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತವೆ.

ಏಕ-ಬಳಕೆಯ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸುತ್ತಿದೆ. ಇದು ತನ್ನ ಜೀವನಚಕ್ರದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹಂತದಲ್ಲೂ ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಗೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಅದರ ನಿರ್ವಹಣೆಯಿಂದ ಅದರ ಪರಿಷ್ಕರಣೆಯವರೆಗೆ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ತ್ಯಾಜ್ಯ ಉತ್ಪನ್ನವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸುವ ವಿಧಾನದವರೆಗೂ ಮಾಲಿನ್ಯ ಕಾರಕವಾಗಿದೆ. ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, 2050 ರ ವೇಳೆಗೆ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿನ ಒಟ್ಟು ಇಂಗಾಲದ ಹೆಜ್ಜೆಗುರುತುಗಳಲ್ಲಿ ಶೇ 13 ರಷ್ಟು ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಜವಾಬ್ದಾರವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ವಾಸ್ತವವಾಗಿ, ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಜೀವನಶೈಲಿಯಿಂದ ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯು ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನವನ್ನು 1.5 ಡಿಗ್ರಿ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮುದಾಯದ ಗುರಿಗೆ ಧಕ್ಕೆ ತರುತ್ತದೆ.

ಇದಲ್ಲದೆ, ಚೀಲಗಳು, ಬಾಟಲಿಗಳು, ಸ್ಯಾಚೆಟ್‌ಗಳಂತಹ ಎಸೆಯುವ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ನದಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರಗಳಂತಹ ಜಲಮೂಲಗಳನ್ನು ಉಸಿರುಗಟ್ಟಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಇದು ನದಿಯ ಅಥವಾ ಸಮುದ್ರದ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಅಸಮತೋಲನಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಅಪಾಯಕ್ಕೆ ಇರುವ ಏಕೈಕ ಪರಿಹಾರವೆಂದರೆ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಬಳಕೆಯನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು. ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿಯವರ 150 ನೇ ಜನ್ಮ ದಿನಾಚರಣೆಯನ್ನು ಆಚರಿಸುವಾಗ ಭಾರತವು ಇದನ್ನೇ ಒತ್ತಿಹೇಳಿದೆ.

ಮುಂದಿನ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ದೇಶವು ಏಕ-ಬಳಕೆಯ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್‌ಗಳನ್ನು ತೊಡೆದುಹಾಕುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಗಾಂಧಿಯವರ ಕನಸಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಸ್ವಚ್ಚತೆಗಾಗಿ ಇದು ಬದ್ಧವಾಗಿದೆ. ದೇಶದ ತೊಂಬತ್ತೊಂಬತ್ತು ಶೇಕಡಾ ಗ್ರಾಮಗಳು ತಮ್ಮನ್ನು ಬಯಲು ಮಲವಿಸರ್ಜನೆ ಮುಕ್ತವೆಂದು ಘೋಷಿಸಿವೆ. ಕಳೆದ 60 ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ 11 ಕೋಟಿ ಶೌಚಾಲಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದಕ್ಕಾಗಿ, ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಮೋದಿ ಅವರು 2014 ರಲ್ಲಿ ಉದ್ಘಾಟನೆಯಾದಾಗಿನಿಂದ ಸ್ವಚ್ಛತೆಯನ್ನು ತಮ್ಮ ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಶೌಚಾಲಯಗಳು ಜನರ ಆರೋಗ್ಯದೊಂದಿಗೆ ನೇರ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಒಂದು ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಮಕ್ಕಳು ನೈರ್ಮಲ್ಯ ಮತ್ತು ನೈರ್ಮಲ್ಯದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಂದ ಸಾವನ್ನಪ್ಪುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ವೈದ್ಯಕೀಯ ನಿಯತಕಾಲಿಕವಾದ ಲ್ಯಾನ್ಸೆಟ್ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅತಿಸಾರ ಸಂಬಂಧಿತ ಸಾವಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣಗಳಾಗಿ ಮಾನವ ಅಥವಾ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಮಲದಿಂದ ಕಲುಷಿತಗೊಂಡ ನೀರಿನಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆ ಮತ್ತು ಸೆಪ್ಟಿಕ್ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾದ ಸೋಂಕುಗಳು ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ನೈರ್ಮಲ್ಯವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದೆ.

ನೈರ್ಮಲ್ಯದ ಕೊರತೆಯು ಸೊಳ್ಳೆಗಳ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಮತ್ತು ಮಲೇರಿಯಾ ಮತ್ತು ಡೆಂಗ್ಯೂನಂತಹ ಸೊಳ್ಳೆ ಕಡಿತಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಾಯಿಲೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸುವಲ್ಲಿ ನೇರ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ರೋಗ ಮತ್ತು ಸಾವಿನ ಹೊರೆಯಿಂದ ದೇಶವನ್ನು ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಭಾರತ ಪ್ರಧಾನಿ ಸ್ವಚ್ಛತೆಯ ಕಡೆಗೆ ವರ್ತನೆಯ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಪದೇ ಪದೇ ಒತ್ತು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಶ್ರೀ ಮೋಡಿಗೆ ಬಿಲ್ ಮತ್ತು ಮೆಲಿಂಡಾ ಗೇಟ್ಸ್ ಫೌಂಡೇಶನ್ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ನೀಡಿದ ‘ಗ್ಲೋಬಲ್ ಗೋಲ್ಕೀಪರ್’ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ನೈರ್ಮಲ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಭಾರತದ ಉಪಕ್ರಮದ ಮೂಲಾಧಾರವಾಗಿ ‘ಸ್ವಚ್ಚ ಭಾರತ್ ಮಿಷನ್’ ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಅವರ ಪ್ರವರ್ತಕ ನಾಯಕತ್ವಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ.

ನೂರಾರು ಮಿಲಿಯನ್ ಭಾರತೀಯರ ಆರೋಗ್ಯ, ಸುರಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಘನತೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವ ಭರವಸೆ ನೀಡುವ ಮಿಷನ್ ಗಮನಾರ್ಹ ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಯುನಿಸೆಫ್ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ಯೋಜನೆ 75 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಉದ್ಯೋಗಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಆರ್ಥಿಕತೆಗೆ 20 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ರೂಗಳ ಧನಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿದೆ., ಸ್ವಚ್ಛತೆಯು ದೈವಭಕ್ತಿಯ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಸಬಲೀಕರಣದ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿದೆ. ಆರೋಗ್ಯಕರ ಮತ್ತು ಸಮೃದ್ಧ ಸಮಾಜದ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಶುದ್ಧ ಪರಿಸರದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಮಹಾತ್ಮರು ಒತ್ತಿ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.

ಬರಹ: ಶಂಕರ್ ಕುಮಾರ್, ಹಿರಿಯ ಪತ್ರಕರ್ತ