ಜಮ್ಮು ಕಾಶ್ಮೀರ ಮತ್ತು ಲಡಾಖ್ ನಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಶಕೆ ಆರಂಭ

ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ ರಾಜ್ಯವು ನಿನ್ನೆ ತನಕ ನಮಗೆ ತಿಳಿದಂತೆ, ಇತಿಹಾಸದ ಕೆಲವು ತಪ್ಪು ನಿರ್ಧಾರಗಳ ಪರಿಣಾಮ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದ್ದ ರಾಜ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ದಕ್ಷಿಣ ಜಮ್ಮು ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ ಕಣಿವೆಯನ್ನು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ 1846 ರಲ್ಲಿ ಅಮೃತಸರ ಒಪ್ಪಂದದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಮತ್ತು ಡೋಗ್ರಾ ದೊರೆ ಮಹಾರಾಜ ಗುಲಾಬ್ ಸಿಂಗ್ ನಡುವೆ ಸಹಿ ಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಜನರಲ್ ಜೊರಾವರ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರು ಲಡಾಖ್ ಅನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ಈ ಹಿಮಾಲಯ ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಡೋಗ್ರಾ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನಾಗಿಸಿದ್ದರು. ಇಲ್ಲಿನ ಬೌದ್ಧ ವಾತಾವರಣಕ್ಕಾಗಿ ಇದನ್ನು ‘ಸಣ್ಣ ಟಿಬೆಟ್’ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 31, 2019 ರಂದು ಈ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಮೂರು ವಿಭಿನ್ನ ಘಟಕಗಳನ್ನಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಿ ಹೊಸ ಎರಡು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಾಗಿ ಪುನರ್ರಚಿಸಲಾಯಿತು. ಇದರಿಂದ ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ ರಾಜ್ಯದ ಭೌಗೋಳಿಕತೆ ಕೂಡ ಭಾಗಶಃ ಬದಲಾಗಿದೆ. 

ಲಡಾಖ್ ಜನರಿಗೆ, ಒಂದು ರಾಜ್ಯದ ಸಣ್ಣ ಘಟಕ ಎಂಬ ಸ್ಥಾನಮಾನದಿಂದ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಬದಲಾವಣೆಗೊಂಡಿದೆ. ಇದು ಲಡಾಖ್ ಜನರ ಅವರ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಬೇಡಿಕೆಗೆ ಸಿಕ್ಕ ಫಲವಾಗಿದೆ. ಹಿಂದಿನ ಜಮ್ಮು ಕಾಶ್ಮೀರ ರಾಜ್ಯದ ಈ ಎತ್ತರದ ಹಿಮಾಲಯನ್ ಭಾಗವನ್ನು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶವನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಬೇಕೆಂಬ ಲಡಾಖಿಗಳ ಬೇಡಿಕೆ ಕನಿಷ್ಠ ಅರ್ಧ ಶತಮಾನದಷ್ಟು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ. 1970 ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಲಡಾಖ್ ನ ಬೌದ್ಧ ನಾಯಕರಲ್ಲಿ ಲಾಮಾ ಲೋಬ್ಜಾಂಗ್ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದರು, ಅವರು ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶವನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವ ಮೂಲಕ ನೇರ ಕೇಂದ್ರ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಲಡಾಖಿಗಳ ಆದ್ಯತೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು. ಅದು, ಅನೇಕ ಲಡಾಖಿಗಳ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಲ್ಲಿ, ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಪ್ರದೇಶದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಪರಿಹಾರವಾಗಿದೆ. ಅವರ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ, ಲಡಾಖ್ ನ್ನು ಶ್ರೀನಗರದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರದ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವರು ಜಮ್ಮು ಕಾಶ್ಮೀರದ ಹಿನ್ನೀರಿನಂತೆ ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದರು. ಅದರಂತೆ, ಅದರ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಗುರುತನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲು ಮತ್ತು ಅದರ ಸಂಪೂರ್ಣ ಆರ್ಥಿಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಅರಿತುಕೊಳ್ಳಲು ಅನುಮತಿಸಲಾಗಲಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಲಡಾಖ್ ಅನ್ನು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶವೆಂದು ಬದಲಾಯಿಸಿರುವುದರಲ್ಲಿ ಆಶ್ಚರ್ಯವೇನಿಲ್ಲ.

ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, ಜಮ್ಮು ಜನರು ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರದ ಕೇಂದ್ರ ಪ್ರದೇಶದ ಭಾಗವಾಗಿರುವ ತಮ್ಮ ಹೊಸ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಅಗತ್ಯವೆಂದು ಸ್ವಾಗತಿಸಿದ್ದಾರೆ. ವಾಸ್ತವವಾಗಿ, ಐವತ್ತರ ದಶಕದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಒಕ್ಕೂಟದ ನಿಕಟ ಏಕೀಕರಣದ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಮೊದಲು ಜಮ್ಮುವಿನಲ್ಲಿ ಎತ್ತಲಾಯಿತು. ಆಗ ಜಮ್ಮು ಮೂಲದ ಪ್ರಜಾ ಪರಿಷತ್ ಪಕ್ಷದ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ‘ಏಕ್ ನಿಶಾನ್, ಏಕ್ ಪ್ರಧಾನ್’ ಚಳುವಳಿ ಭಾಗಶಃ ಅದೇ ಭಾವನೆಯ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿತ್ತು.

ಆದಾಗ್ಯೂ, ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರವನ್ನು ಹೊಸ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿ ಪುನರ್ರಚಿಸುವ ನಿರ್ಧಾರದಿಂದ ಕಣಿವೆಯ ಕೆಲ ಸಣ್ಣ ಭಾಗಗಳು ಅಸಮಾಧಾನಗೊಂಡವು. ಅವರನ್ನು “ಸವಲತ್ತು ವರ್ಗ” ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಸವಲತ್ತುಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ ಮತ್ತು ಉನ್ನತ ಸ್ಥಳಗಳಿಂದ ಪ್ರವೇಶ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ ಅವರ ದುಃಖವು ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ನಿಧಿಗಳ ಸರಿಯಾದ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಕಾಶ್ಮೀರ ಕಣಿವೆ ಈಗ ಆನಂದಿಸಲಿದೆ. ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರವನ್ನು ಸಹ ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ, ಸ್ಥಳೀಯ ರಾಜಕೀಯ ವಿತರಣೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕತಾವಾದಿಗಳಿಗೆ ಆಗುತ್ತಿದ್ದ ಲಾಭ ಕೊನೆಗೊಂಡಿದೆ. ಆಮೂಲಾಗ್ರತೆಯ ಹರಡುವಿಕೆಯ ಇನ್ನೂ ದೊಡ್ಡ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಎದುರಿಸಲಾಗುವುದು. ಗಡಿಯಾಚೆಗಿನ ಭಯೋತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಕಬ್ಬಿಣದ ಕೈಯಿಂದ ಪರಿಹರಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ. ಅದರಂತೆ, ಗಡಿಯಾಚೆಗಿನ ಭಯೋತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಆಮೂಲಾಗ್ರವಾದವು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ ಮತ್ತು ಜಮ್ಮು ಕಾಶ್ಮೀರದ ಯುವಕರನ್ನು ಸಮಸ್ಯೆಗೀಡುಮಾಡುತ್ತಿದೆ. 

ಕೇಂದ್ರ ಗೃಹ ಸಚಿವ ಅಮಿತ್ ಶಾ ಅವರು ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರವನ್ನು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಮುಕ್ತವಾಗಿ ನೋಡಲಿದೆ ಎಂದು ಪುನರುಚ್ಚರಿಸಿದ್ದು, ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಗತ್ಯವಿದ್ದಾಗ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ರಾಜ್ಯವನ್ನಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಬಹುದು ಎಂದಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಕಾಶ್ಮೀರವನ್ನು ತನ್ನ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆಯನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಉದ್ದೇಶವಲ್ಲ, ಆದರೆ ಕಣಿವೆ ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಕೆಲವು ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸುವುದು ನಮ್ಮ ಉದ್ದೇಶ ಎಂದು ಕೇಂದ್ರ ಹೇಳಿದೆ. 

ಈ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಮಾಡುವ ಸರ್ಕಾರದ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕೆ ಕೆಲವು ಸುಳಿವನ್ನು ಇದು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಕೇಂದ್ರವು ಸೂಚಿಸುವಂತೆ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮೂಲಭೂತವಾದ ಮತ್ತು ಗಡಿಯಾಚೆಗಿನ ಭಯೋತ್ಪಾದನೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಒಮ್ಮೆ ನಿಭಾಯಿಸಿ ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಸಮಚಿತ್ತತೆಯನ್ನು ಪುನಃಸ್ಥಾಪಿಸಿದರೆ, ರಾಜ್ಯವನ್ನಾಗಿ ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರವನ್ನು ಪುನಃಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಕೇಂದ್ರವು ಮುಕ್ತವಾಗಿರುತ್ತದೆ.

ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರದ ಅವಳಿ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಲಡಾಖ್ ನಿನ್ನೆ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂದವು. ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ ನಿನ್ನೆ ಭಾರತ ಸರ್ದಾರ್ ವಲ್ಲಭಭಾಯಿ ಪಟೇಲ್ ಅವರ 144 ನೇ ಜನ್ಮ ದಿನಾಚರಣೆಯನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಏಳು ದಶಕಗಳ ಹಿಂದೆ ಭಾರತ ಒಕ್ಕೂಟವನ್ನು ಬಹುತೇಕ ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿ ರಚಿಸಿದ ‘ಐರನ್ ಮ್ಯಾನ್’ ಅವರಾಗಿದ್ದರು.

ಲೇಖನ : ಎಂ.ಕೆ. ಟಿಕ್ಕು, ರಾಜಕೀಯ ವಿಶ್ಲೇಷಕರು