ರೈಸಿನಾ ಸಂವಾದ 2020

ನಾವು 21ನೇ ಶತಮಾನವು ಮೂರನೇ ದಶಕ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಪ್ರಪಂಚ ಅನೇಕ ಜಾಗತಿಕ ಸವಾಲುಗಳಿಗೆ ಹಾಗೂ ಪ್ರಮುಖ ವಿದ್ಯುತ್ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗುತ್ತಿದೆ. ಹೊಸ ಶಕ್ತಿಗಳು ಬೆಳೆಯತೊಡಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಹಳೆಯ ಶಕ್ತಿಗಳು ಜಾಗತಿಕ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಅಪ್ರಸ್ತುತವಾಗತೊಡಗಿವೆ. ಎರಡು ರೀತಿಯ ಐತಿಹಾಸಿಕವಾದ ಅಧಿಕಾರ ಹಸ್ತಾಂತರವಾಗುತ್ತಿವೆ- ಅಧಿಕಾರ ಪರಿವರ್ತನೆ ಹಾಗೂ ಅಧಿಕಾರದ ಪ್ರಸರಣ. ಚೀನಾದ ಅದ್ಭುತ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಜಗತ್ತನ್ನು ಅಚ್ಚರಿಗೊಳಿಸಿದೆ. ಆದರೆ ಭಾರತವು ಕೂಡ ಜಾಗತಿಕ ರಾಡಾರ್ ಪರದೆಯಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡದಾಗಿದೆ. ಏಷ್ಯಾ ಖಂಡವು ಆರ್ಥಿಕ ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣೆಯ ಜಾಗತಿಕ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ, ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಭದ್ರತಾ ಉದ್ವಿಗ್ನತೆಯ ರಂಗಭೂಮಿಯಾಗಿ ಹಾಗೂ ಜಾಗತಿಕ ಪರಿಸರ ಬದಲಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುವ ಮೂಲವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದೆ.

ಅವಿಷ್ಕಾರ ಎನ್ನುವುದು ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ರೂಪಿಸುವಂಥದ್ದು. ಅವಿಷ್ಕಾರದ ಇತಿಹಾಸ‌ ಎಂದರೆ ಹಲವು ವಿಷಯಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಕಥೆ. ನೀವು ಹೊಸತನವನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಅಪ್ರಸ್ತುತ ಆಗಿಬಿಡುತ್ತೀರಿ. ವಿದೇಶಾಂಗ ನೀತಿ ಹಾಗೂ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲೂ ಇದು ಸತ್ಯ. ಹೊಸ ಜಗತ್ತು ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ಗಂಭೀರ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಒಡ್ಡುತ್ತಿದೆ ಆದರೆ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಸಹ ನೀಡುತ್ತಿದೆ. ಜಗತ್ತಿನ ದೃಷ್ಟಿ ಪೂರ್ವದ ಕಡೆಯತ್ತ ಸಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಪಶ್ಚಿಮದ ದೀರ್ಘಾವಧಿಯು ಅಂತಿಮ ಹಂತಕ್ಕೆ ಬಂದಂತಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಉದಯೋನ್ಮುಖ ಶಕ್ತಿಗಳ ಸವಾಲು ಶೂನ್ಯ-ಮೊತ್ತದ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲ. ಇದಕ್ಕೆ ಹೊಸ ಆಲೋಚನೆ ಮತ್ತು ಹೊಸ ವಿಶ್ವ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಭೌಗೋಳಿಕ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಭೌಗೋಳಿಕ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಮುಖ ವೇದಿಕೆಯಾಗಿ ‘ರೈಸಿನಾ ಸಂವಾದ’ ವನ್ನು ನೋಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ.

ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಸರ್ಕಾರ ಬಂದ ಬಳಿಕ ಭಾರತದ ವಿದೇಶಾಂಗ ನೀತಿ ದೃಢ ಮತ್ತು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ಭಾರತವು ತನ್ನ ವಿದೇಶಾಂಗ ನೀತಿ ಗುರಿಗಳ ಅನ್ವೇಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ, ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಲಾಭಾಂಶ ಹಾಗೂ ಬೃಹತ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಂತಹ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಬಳಸಿದೆ. ರೈಸಿನಾ ಸಂವಾದವು ಅದರ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಭಾರತದ ಬಲವಾದ ಆರ್ಥಿಕತೆ ಹಾಗೂ ಅದರ ವಿದೇಶಾಂಗ ನೀತಿಗೆ ನೀಡಬೇಕಿದೆ. ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಜಾಗತಿಕ ಚಿತ್ರಣದ ವಿವಿಧ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ 2017ರಲ್ಲಿ “ಹೊಸ ಸಾಮಾನ್ಯ”, 2018ರಲ್ಲಿ “ವಿಚಿದ್ರಕಾರಕ ಪರಿವರ್ತನೆಗಳು”, 2019ರಲ್ಲಿ “ಹೊಸ ಗಣಿತ ಶಾಸ್ತ್ರ” ಹಾಗೂ 2020ರಲ್ಲಿ “ಆಲ್ಫಾ ಶತಮಾನದ ನ್ಯಾವಿಗೇಟ್” ಎಂಬ ರೈಸಿನಾ ಸಂವಾದಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು.

ರೈಸಿನಾ ಸಂವಾದದ ಐದನೇ ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ರಷ್ಯಾ, ಇರಾನ್, ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮತ್ತಿತರ ದೇಶಗಳ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು ಹಾಗೂ ಸರ್ಕಾರಗಳು, ಹಲವಾರು ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಚಿಂತಕರು, ಶಿಕ್ಷಣ ತಜ್ಞರು ಮತ್ತು ಇತರು ಸೇರಿದಂತೆ ದಾಖಲೆಯ 12 ದೇಶಗಳ ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಚಿವರು ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು. ಉದ್ಘಾಟನಾ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡಿದ್ದರು.

ರೈಸಿನಾ ಸಂವಾದ ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತನಾಡಿದ ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಚಿವ ಡಾ. ಎಸ್. ಜೈಶಂಕರ್ ಅವರು ಭಾರತ ಹಾಗೂ ಚೀನಾ ದೇಶಗಳು ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿವೆ. ಆದರೆ "ಯಾವುದೇ ದೇಶವು ಈ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ತಪ್ಪಾಗಿ ಅರ್ಥೈಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. "ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸುವ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು" ಸಮತೋಲನಗೊಳಿಸಲು ಭಾರತ ವಹಿಸುತ್ತಿರುವ "ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸುವ" ಪಾತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ಅವರು ಒತ್ತಿ ಹೇಳಿದರು. ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಮಗ್ರ ಆರ್ಥಿಕ ಸಹಭಾಗಿತ್ವಕ್ಕೆ (ಆರ್‌ಸಿಇಪಿ) ಭಾರತದ ಬಾಗಿಲು ಇನ್ನೂ ಮುಚ್ಚಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನೂ ಕೂಡ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದರು.

ವಿವಿಧ ಜಾಗತಿಕ ನಾಯಕರು ಭಾರತದ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಹಾಗೂ ಜಾಗತಿಕ ವ್ಯವಹಾರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಭಾರತವು ತಮ್ಮ ಸಮೃದ್ಧಿ ಹಾಗೂ ಜಾಗತಿಕ ಸ್ಥಿರತೆಗೆ ಹೇಗೆ ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅನೇಕರು ಮಾತನಾಡಿದರು. ಯುಎನ್ ಸೆಕ್ಯುರಿಟಿ ಕೌನ್ಸಿಲ ಖಾಯಂ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಲು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಮಾಸ್ಕೋದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಬೆಂಬಲ ಇದೆ ಎಂದು ರಷ್ಯಾದ ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಚಿವ ಸೆರ್ಗೆ ಲಾವ್ರೊವ್ ಹೇಳಿದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಲಾವ್ರೊವ್ ಇಂಡೋ-ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಅನ್ನು ಚೀನಾವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ "ವಿಭಜಕ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ" ಎಂದು ಟೀಕಿಸಿದರು. ಇರಾನಿನ ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಚಿವ ಜವಾದ್ ಜರೀಫ್ ಅವರು ಅಮೆರಿಕದ ಏಕಪಕ್ಷೀಯತೆಯನ್ನು ಕೆಣಕಿದರು ಮತ್ತು ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್‌ ಪ್ರದೇಶದಾದ್ಯಂತ ಬೆದರಿಸುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲುವಂತೆ ಯುರೋಪ್ ಗೆ ಆಗ್ರಹಪಡಿಸಿದರು.

ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ ಮಾಜಿ ಪ್ರಧಾನಿ ಹೆಲೆನ್ ಕ್ಲಾರ್ಕ್, ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನದ ಮಾಜಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಹಮೀದ್ ಕರ್ಜೈ, ಕೆನಡಾದ ಮಾಜಿ ಪ್ರಧಾನಿ ಸ್ಟೀಫನ್ ಹಾರ್ಪರ್, ಸ್ವೀಡನ್‌ ಮಾಜಿ ಪ್ರಧಾನಿ ಕಾರ್ಲ್ ಬಿಲ್ಡ್, ಡ್ಯಾನಿಶ್ ಮಾಜಿ ಪ್ರಧಾನಿ ಆಂಡರ್ಸ್ ರಾಸ್‌ಮುಸ್ಸೆನ್, ಭೂತಾನ್‌ ಮಾಜಿ ಪ್ರಧಾನಿ ತ್ಶೆರಿಂಗ್ ಟೋಬ್‌ಗೇ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾದ ಮಾಜಿ ಪ್ರಧಾನಿ ಹಾನ್ ಸೆಯುಂಗ್-ಸೂ‌ 3 ದಿನಗಳ ರೈಸಿನಾ ಸಂವಾದ ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತನಾಡಿದ ಇತರೆ ಗಣ್ಯರು. ಈ ಪೈಕಿ ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಡ್ಯಾನಿಶ್ ಮಾಜಿ ಪ್ರಧಾನಿ ಆಂಡರ್ಸ್ ಫಾಗ್ ರಾಸ್ಮುಸ್ಸೆನ್ ಅವರ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಿದರು. ಅವರು ಭಾರತವನ್ನು "ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವಗಳ ಜಾಗತಿಕ ಮೈತ್ರಿಕೂಟದ" ಬಲವಾದ ಅಂಶವಾಗಿ ನೋಡಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಕೆನಡಾದ ಮಾಜಿ ಪ್ರಧಾನಿ ಸ್ಟೀಫನ್ ಹಾರ್ಪರ್, ಭಾರತವು ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಲ್ಟಿಪೋಲಾರ್ ಪ್ರಪಂಚದ ಸಂಕೀರ್ಣತೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಪಾತ್ರ ನಿರ್ವಹಿಸಲಿದ್ದು, ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಹೇಳುವುದು ಬಹಳಷ್ಟಿದೆ ಎಂದರು.

ಭಾರತ ಬಹಳ ದೂರ ಕ್ರಮಿಸಿದೆ. ಆದರೆ ಇದು ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ನೆರೆಹೊರೆ ದೇಶಗಳಿಂದ. ಅವಾಸ್ತವಿಕವಾದ ಬಹಳಷ್ಟು ವಿಷಯಗಳಿವೆ. ಭೌಗೋಳಿಕ ರಾಜಕೀಯ ಸಮತೋಲನಕ್ಕೆ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಅದರ ಅನ್ವೇಷಣೆ ಮುಂದುವರಿದಿದೆ. ರಕ್ಷಣಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಜನರಲ್ ಬಿಪಿನ್ ರಾವತ್ ಹೇಳಿದಂತೆ ಭಯೋತ್ಪಾದನೆ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಸವಾಲಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ. ಯುವಕರು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಲು ಜನರಲ್ ರಾವತ್ ಸೂಚಿಸಿರುವ ಸೂತ್ರವನ್ನು ಸರ್ಕಾರ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಿದೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಕಾದು ನೋಡಬೇಕಾಗಿದೆ.

ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್: ಡಾ. ಆಶ್ ನಾರೈನ್ ರಾಯ್, ನಿರ್ದೇಶಕ, ಸಾಮಾಜಿಕ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆ, ದೆಹಲಿ